Kolonoskopia z polipektomią

Kolonoskopia  jest najskuteczniejszą metodą diagnostyczną pozwalającą ocenić jelito grube.

Celem badania i jego korzyścią jest diagnostyka (rozpoznawanie) oraz nadzór w chorobach jelit (dotyczy to: zmian zapalnych, uchyłków, polipów, procesu nowotworowego). Wskazania do kolonoskopii obejmują także: bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia, obecność krwi w stolcu, anemię, podejrzenie chorób zapalnych jelit, choroby jelita grubego, w tym nowotworu, kontrola wyników leczenia zachowawczego i zabiegowego, badania kontrolne u chorych leczonych oraz inne uznane za istotne przez lekarza kierującego.

Sigmoidoskopia jest badaniem endoskopowym dotyczącym odbytnicy i esicy.

Polipektomia to usuwanie polipów jelita grubego. Wskazania do polipektomii obejmują usuwanie polipów jelita grubego – ambulatoryjnie można usuwać małe polipy jelita grubego - według decyzji lekarza wykonującego badanie.



Badanie diagnostyczne wykonywane jest w trybie ambulatoryjnym, po odpowiednim przygotowaniu, które oczyszcza jelito. Badanie jest wykonywane w pozycji leżącej, polega na wprowadzeniu przez odbyt giętkiego wziernika (kolonoskopu), a następnie dzięki precyzyjnemu mechanizmowi sterującemu (umożliwiającemu jego zginanie) wprowadzenie go do dalszych odcinków jelita grubego. Dzięki kamerze umieszczonej na końcu kolonoskopu obraz z wnętrza jelita przekazywany jest na ekran monitora. Badanie może być  połączone z uczuciem wzdęcia i parcia wynikającym z wprowadzenia gazu do światła jelita. Należy je odróżnić od bólu, który może wystąpić w wyniku napinania się jelita oraz indywidualnej wrażliwości na bodźce bólowe. Jest on z reguły przemijający. Wystąpienie bólu należy zgłosić lekarzowi przeprowadzającemu badanie. Jego utrzymywanie się pomimo wykonania przez lekarza manewrów zmierzających do jego ustąpienia może być wskazaniem do odstąpienia od kontynuowania badania.

Badanie pozwala na ocenę błony śluzowej jelita - można dodatkowo zastosować specjalne barwniki do lepszej oceny zmian, pobrać wycinki błony śluzowej do  badania histopatologicznego za pomocą specjalnych kleszczyków. W trakcie kolonoskopii/sigmoidoskopii wykonywanej ambulatoryjnie możliwe jest również usuniecie drobnych polipów przy pomocy kleszczyków lub pętli koagulacyjnej (polipektomia). Rodzaj zastosowanego narzędzia zależy od wielkości polipa. Usuwanie większych polipów lub polipów w większej ilości wykonuje się w szpitalu. Endoskopowe usuwanie polipów jest zwykle niebolesne. Po zakończeniu badania i pobierania wycinków endoskop jest powoli wycofywany. Po odbiór wyników oceny histopatologicznej wycinków należy się zgłosić za około 2 tygodnie, chyba, że ustalono inaczej.

Podczas badania może zaistnieć konieczność przeprowadzenia dodatkowych procedur medycznych, takich jak usunięcie polipów i/lub pobranie wycinków bądź badanie histopatologiczne polipów/wycinków.

Powyższe procedury mogą się wiązać z dodatkowymi kosztami - szczegółowych informacji na ten temat udzielają pracownicy call-center i recepcji oraz są dostępne w cenniku.



W razie braku zgody na kolonoskopię/sigmoidoskopię lub braku możliwości jej wykonania istnieją inne możliwe badania diagnostyczne, choć ich skuteczność diagnostyczna jest zdecydowanie ograniczona. Do badań takich należą m. in: badanie radiologiczne jelita grubego z kontrastem, endoskopia kapsułkowa, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, wirtualna kolonoskopia ( kolonografia tomografii komputerowej). Badania te nie pozwalają jednak na precyzyjną i dokładną ocenę oraz nie dają możliwości na pobranie materiału do badania histopatologicznego.



Badanie kolonoskopowe wykonuje się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym - przed badaniem wprowadza się środek znieczulający (lidokainę/ lignokainę).
 
Istnieje na życzenie pacjenta możliwość wykonania badania w płytkiej sedacji lub znieczuleniu anestezjologicznym (głęboka sedacja). Takie badanie obarczone jest nieco wyższym ryzykiem powikłań. Związane jest to ze stosowaniem leków znieczulających, oraz zaburzeń wartości ciśnienia krwi, zaburzeń sercowo-naczyniowych, oddechowych, a także możliwego uczulenia na leki znieczulające z oraz większym ryzykiem perforacji ściany przewodu pokarmowego.


  1. Płytka sedacja

Pierwsza możliwość to sedacja płytka (analgosedacja) – przed badaniem podaje się leki znieczulające, które poprawiają tolerancję badania, powoduje senność i rozluźnienie bez wyłączenia świadomości. Konieczne jest wówczas monitorowanie stanu chorego (pulsu, saturacji) i założenie wkłucia dożylnego. Taka forma znieczulenia związana jest z ryzykiem zaburzeń oddychania, niedotlenienia, pogorszeniem funkcjonowania układu oddechowego i krążenia, czasami niewydolnością oddechową lub krążenia oraz możliwym uczuleniem na leki znieczulające. Podczas badania w znieczuleniu nieco większe jest także ryzyko perforacji ściany przewodu pokarmowego.


  1. Głęboka sedacja

Druga możliwość to badanie w znieczuleniu (sedacja głęboka) z udziałem anestezjologa. Podczas takiego znieczulenia ryzyko ewentualnych powikłań jest najwyższe. Mogą wystąpić zaburzenia oddychania, niedotlenienie, pogorszeniem funkcjonowania układu oddechowego i krążenia, czasami niewydolnością oddechową lub krążenia oraz reakcja uczuleniowa na leki znieczulające. Podczas badania w znieczuleniu całkowitym ryzyko perforacji ściany przewodu pokarmowego jest również najwyższe.

Znieczulenie miejscowe jest uwzględnione w cenie wykonania badania. Znieczulenie w płytkiej oraz głębokiej sedacji jest dodatkowo płatne - szczegółowych informacji na ten temat udzielają pracownicy call-center i recepcji oraz są dostępne w cenniku.

UWAGA: Osoby, które mają badanie w sedacji /znieczuleniu powinny umówić się z dorosłą osobą towarzyszącą, która będzie im towarzyszyła i pozostanie z nimi przez 24 godziny po badaniu, należy także wówczas zmyć ewentualny lakier z paznokci i usunąć sztuczne paznokcie (jest to niezbędne do prawidłowego monitorowania utlenowania krwi). Przed badaniem w znieczuleniu całkowitym wymagana jest kwalifikacja anestezjologiczna. Po badaniu w sedacji lub znieczuleniu pacjent pozostaje na krótkiej obserwacji.



Kolonoskopia/sigmoidoskopia jest badaniem inwazyjnym, w związku z tym obarczona jest możliwością wystąpienia powikłań, polipektomia dodatkowo zwiększa  takie ryzyko:
 
  • bardzo często obserwuje się wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, bolesność podczas i po badaniu.

  • rzadziej zdarzyć się może mechaniczne uszkodzenie śluzówki , uczulenie/reakcja nadwrażliwości na podawane leki - częstość występowania poniżej 1% - leczenie zachowawcze

  • krwawienie - częstość wstępowania poniżej 1% w badaniach diagnostycznych, do 1,5% po zabiegach endoskopowych - w większości przypadków nie wymaga leczenia operacyjnego, ale w pewnych sytuacjach może takiego wymagać (wówczas pacjent musi zostać przewieziony do szpitala). Rzadko krwawienie może pojawić się po kilku dniach (nawet do 10 dni) po wykonanej polipektomii.

  • perforacja przewodu pokarmowego – częstość występowania poniżej 2 % w badaniach diagnostycznych

  • powikłania ze strony układu oddechowego lub sercowo-naczyniowego, niedokrwienie mięśnia sercowego, zasłabnięcie, omdlenie, zapaść związane z pobudzeniami zakończeń nerwowych znajdujących się w ścianie jelita, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia, napad padaczkowy, duszność, niedotlenienie – częstość poniżej 1 %, śmiertelność <0,01%

  • istnieje niewielkie ryzyko przeniesienia zakażenia, choć endoskopy są starannie i zgodnie z procedurami dezynfekowane.

  • podczas badań w znieczuleniu istnieje większe ryzyko wystąpienia powikłań, w szczególności perforacji przewodu pokarmowego i powikłań związanych z podanym znieczuleniem.

  • wykonywanie polipektomii wiąże się także z większym ryzykiem perforacji i krwawienia.

W razie wystąpienia powikłań mogą zostać podjęte działania mające na celu leczenie, na przykład w przypadku krwawienia mogą zostać użyte sposoby tamowania krwawienia z założeniem klipsów hemostatycznych, podaniem leków do ściany przewodu pokarmowego lub płynów dożylnych, tlenoterapii, w razie konieczności zabiegi reanimacyjne lub przewiezienie pacjenta do szpitala.




Aby dobrze uwidocznić jelito musi się je oczyścić z resztek pokarmowych i kału. W tym celu należy ściśle przestrzegać poniższych wskazówek, a w szczególności dotyczących diety i spożycia środka Citrafleet.


  1. Informacje ogólne

Na badanie kolonoskopii/sigmoidoskopii/polipektomii należy się zgłosić 20 minut przed umówioną godziną badania z osobą towarzyszącą, która odbierze pacjenta po badaniu do domu. Należy przynieść ze sobą:

  • skierowanie na kolonoskopię/sigmoidoskopię/polipektomię
  • u osób chcących mieć badanie wykonane w płytkiej lub głębokiej sedacji i biorących leki przeciwzakrzepowe badanie INR, nie starsze niż 2 tygodnie
  • podpisanym formularz zgody na kolonoskopię/sigmoidoskopię (dostępny w placówce przed badaniem lub na stronie internetowej)
  • dotychczasowe wyniki gastroskopii, kolonoskopii i opisy histopatologiczne wycinków.
  • informacje o uczuleniach na leki i środki chemiczne,
  • karty informacyjne dotyczące przebytych zabiegów operacyjnych - jeżeli były operacje w obrębie jamy brzusznej.
  1. Dieta

Na 3 dni przed planowaną kolonoskopią:
  • nie jedz pieczywa z ziarnami, owoców pestkowych (np. winogron, pomidorów, kiwi, truskawek) oraz nasion siemienia lnianego, maku i sezamu (pestki i nasiona zalegające w jelicie utrudniają badanie)  
  • poza tym zwykła dieta  
W przeddzień badania:
  • lekkostrawne ubogoresztkowe śniadanie: można pić w dowolnej ilości: herbatę, kawę bez fusów - czarną lub z mlekiem, klarowny sok, kompot, wodę, bułkę lub kromkę chleba z masłem, z serem, jajkiem na twardo, plastrem wędliny
  • około godz. 13.00-15.00 można zjeść zupę typu krem albo  przecedzony bulion
  • od godziny 15.00 nie można jeść żadnych posiłków
  • można ssać landrynki
  • można dodatkowo pić klarowne płyny (wodę, herbatę, sok, kompot)
W dniu planowanej kolonoskopii:
  • na śniadanie: herbata, kawa bez fusów, kompot, woda (do 2 godz. przed badaniem, jeżeli kolonoskopia jest planowana przed południem)
  • nie możesz jeść żadnych posiłków
  • możesz ssać landrynki  
  • możesz dodatkowo pić klarowne płyny (wodę, herbatę, kompot) do 2 godz. przed badaniem
Po kolonoskopii wracasz do codziennej diety, chyba że lekarz zaleci inaczej.


  1. Spożycie środka Citrafleet

Zastosowanie się do poniższych zaleceń ma istotne znaczenie dla bezpiecznego i skutecznego wykonania badania.

UWAGA: niniejsza instrukcja różni się od instrukcji znajdującej się w opakowaniu leku, ale jest zgodna z publikacjami naukowymi i wytycznymi.

WAŻNE! Wypicie całych dwóch porcji roztworu CitraFleet® oraz dodatkowych 2 litrów klarownych niegazowanych napojów (np. wody) po każdej porcji roztworu, zgodnie z poniższym schematem gwarantuje dobre oczyszczenie jelita. Wypicie mniejszej ilości roztworu i/lub niegazowanych napojów może spowodować niewystarczające oczyszczenie jelita i konieczność powtórzenia badania.

Przed badaniem kolonoskopii należy wypić roztwór środka oczyszczającego Citrafleet – są trzy możliwości, w zależności od ustalonej godziny kolonoskopii:

Kolonoskopia w godzinach 8:00-12:00 – Citrafleet należy wypić w dwóch porcjach w następujących godzinach:

 kolonoskopia_1


Kolonoskopia w godzinach 12:00-15:00 – Citrafleet należy wypić w dwóch porcjach w następujących godzinach:

kolono_ii


Kolonoskopia w godzinach 15:00-21:00 – Citrafleet należy wypić w dwóch porcjach w następujących godzinach:

kolono_iii

UWAGA!
Osoby regularnie zażywające leki przyjmują je zgodnie z zaleceniem lekarza, najlepiej
2 godziny przed lub po spożyciu preparatu przeczyszczającego.
Doustne preparaty żelaza należy odstawić na 5 dni przed planowanym badaniem.

  1. Espumisan

Dodatkowo można zażyć 3 kapsułki Espumisanu wieczorem w dzień przed badaniem i 3 kapsułki Espumisanu w dniu badania rano. W celu poprawy smaku preparatu przeczyszczającego można do niego dodać sok z cytryny i schłodzić płyn w lodówce. Między porcjami preparatu przeczyszczającego można pić niegazowaną wodę, herbatę lub klarowne soki owocowe (np. jabłkowy). Można też ssać landrynki, cukier, miód.


  1. Przyjmowanie leków

W dniu badania należy zażyć rano leki przyjmowane na stałe i popić wodą – chyba, że ustalono inaczej podczas wizyty poprzedzającej badanie. Osoby stosujące insulinę, aspirynę, leki przeciwpłytkowe i przeciwkrzepliwe proszone są by szczegółowo omówić kwestię podaży leków przed badaniem podczas wizyty poprzedzającej kolonoskopię.



W przypadku rezygnacji z badania nie będzie można przeprowadzić precyzyjnej diagnostyki i wdrożyć odpowiedniego leczenia. Badanie jest przeciwwskazane gdy pacjent nie wyrazi na nie zgody,  gdy chory nie współpracuje podczas badania, w przypadku perforacji przewodu pokarmowego oraz ostrego rozdęcia jelita (megacolon) oraz u chorych niestabilnych krążeniowo-oddechowo.

Podczas badania, gdy wystąpią powody medyczne lub techniczne, gdy pacjent będzie źle tolerował badanie, gdy będzie silny ból, gdy nie będzie możliwości uwidocznienia światła jelita oraz gdyby wystąpiły powikłania, a także w razie niedostatecznego oczyszczenia jelita badanie może zostać przerwane.



Po kolonoskopii/sigmoidoskopii/polipektomii może występować wzdęcie, uczucie pełności i dyskomfort, ból w jamie brzusznej - objawy zwykle ustępują samoistnie po oddaniu wiatrów. Po wykonaniu kolonoskopii/sigmoidoskopii można pić oraz jeść lekkostrawne posiłki.

W przypadku wykonania kolonoskopii w znieczuleniu pacjent opuszcza pracownię po kilku godzinach obserwacji (zwykle 1-2 godziny). Pacjent musi zostać odebrany z pracowni przez dorosłą osobę towarzyszącą, a po zwolnieniu nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych, obsługiwać maszyn czy innych urządzeń, ani podpisywać prawnie wiążących dokumentów i wykonywać niebezpiecznej pracy przez 24 godziny po badaniu (zalecenie to dotyczy także badań bez znieczulenia ogólnego, w przypadku jeśli podczas badania podano silnie działający lek przeciwbólowy).

W razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów, w szczególności bólu brzucha, krwi w stolcu, wymiotów, gorączki - konieczne niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza, do szpitalnego oddziału ratunkowego lub wezwanie pogotowia.

Po odbiór wyników oceny histopatologicznej wycinków należy się zgłosić za około 2 tygodnie, chyba, że ustalono inaczej.

                                                                                                                                                 Autor opracowania: Dr med. Mikołaj Głowacki.